AÇAli Çetin
Ali Çetin · 8 Haz 2026 · 2 dk

Yapay zekâ çağında kurumsal hafıza

11 / AIİnsan ve yapay zekâ

Yuval Noah Harari’nin Nexus kitabını okurken aklım sık sık şirketlerin bugünkü yapay zekâ kullanımına takılıyor.

Kitap, bilginin nasıl toplandığını, işlendiğini ve güç ilişkilerini nasıl değiştirdiğini çok daha büyük bir ölçekte ele alıyor. Ama bunu şirket ölçeğine indirince oldukça güncel bir risk görüyorum.

Bugün birçok şirkette yapay zekâ kullanımı kurumsal bir dönüşümden çok, bireysel bir beceri alanı gibi ilerliyor.

Bir çalışan kendi promptlarını yazıyor. Kendi dosya yapısını kuruyor. Kendi ajanlarını oluşturuyor. Kendi küçük yapay zekâ makinesini inşa ediyor. Bir süre sonra o kişi sadece işi yapan kişi olmaktan çıkıyor; işin nasıl yapılacağını bilen sistemin de sahibi hâline geliyor.

Bu ilk bakışta verimlilik gibi görünüyor. Gerçekten de öyle. Daha az insanla daha çok iş yapılabiliyor. Analizler hızlanıyor, raporlar toparlanıyor, tekrarlayan işler azalıyor.

Ama burada sessiz bir kırılganlık da oluşuyor.

Eskiden şirketler bazı kritik çalışanlara bağımlı olurdu. “Bu işi sadece Ahmet biliyor,” denirdi. Bugün bunun yeni versiyonu şu olabilir: “Bu işi Ahmet’in kurduğu yapay zekâ sistemi biliyor.”

Daha da önemlisi, şirket bu sistemin nerede durduğunu, hangi bilgilerle beslendiğini, hangi varsayımlarla çalıştığını ve Ahmet olmadığında nasıl devam ettirileceğini çoğu zaman bilmiyor. Yapay zekâ bilgiyi demokratikleştirirken, ters yönde yeni bir bilgi tekelleşmesi de yaratabilir.

Üst yönetim bunu çoğu zaman bir verimlilik konusu olarak görüyor. IT güvenlik ve lisans tarafına bakıyor. İnsan kaynakları ise işgücü planlaması ve organizasyonel etki boyutunu henüz tam olarak yakalayabilmiş değil.

Oysa asıl soru şu: Bir çalışanın yapay zekâ ile büyüttüğü bilgi, yöntem ve üretim kapasitesi kişisel bir alan mı olacak, yoksa şirketin kurumsal hafızasına mı dönüşecek? Bence önümüzdeki dönemin önemli yönetim başlıklarından biri bu olacak.

Şirketler çalışanların yapay zekâ kullanmasını engelleyemez; engellememeli de. Tam tersine, bu beceri teşvik edilmeli. Ama kritik promptlar, agent yapıları, veri kaynakları, karar mantıkları ve otomasyon akışları yalnızca kişisel hesaplarda ya da tek bir kişinin zihninde kalmamalı.

Çünkü gelecekte bazı şirketler şu soruyla karşılaşabilir: “Bu işi yapan kişi ayrıldı. Peki, onun kurduğu yapay zekâ düzenini kim devam ettirecek?”

Yapay zekâ çağında kurumsal hafızayı yeniden düşünmemiz gerekiyor. Güçlü şirketler, sadece yapay zekâyı en hızlı kullananlar olmayacak. Yapay zekâ ile üretilen bilgiyi kişisel güç alanı olmaktan çıkarıp kurumsal akla dönüştürebilenler olacak.

İkizimle bu içeriği konuş →Ali’ye doğrudan ulaş